Pogromcy Ognia w Polsce

Program obejmował spotkania z przedstawicielami administracji publicznej i służb ratowniczych, wizyty w jednostkach OSP, prezentacje sprzętu oraz zajęcia praktyczne. Szczególne znaczenie miały bezpośrednie rozmowy z samorządowcami i strażakami ochotnikami, którzy dzielili się doświadczeniami dotyczącymi organizacji jednostek, finansowania ich działalności, szkolenia członków i przygotowania do działań ratowniczych.

Podkarpacie: od zarządzania kryzysowego do praktycznych działań

Pierwsza grupa odwiedziła województwo podkarpackie. Uczestnicy spotkali się m.in. z przedstawicielami Starostwa Powiatowego w Przeworsku, Urzędu Miasta i Gminy Kańczuga, Komendy Powiatowej PSP w Przeworsku, Komendy Wojewódzkiej PSP w Rzeszowie oraz OSP Sietesz.

Rozmowy dotyczyły zasad finansowania OSP, podziału odpowiedzialności między poszczególnymi instytucjami, przygotowania dokumentacji, szkolenia strażaków oraz utrzymywania gotowości operacyjnej jednostek.

Uczestnicy poznali również organizację pracy stanowiska kierowania, system dysponowania jednostek oraz zasady doboru sił i środków do rodzaju zagrożenia. Ważnym elementem programu było także zapoznanie się z funkcjonowaniem numeru alarmowego 112, sposobem przekazywania zgłoszeń do właściwych służb oraz szkoleniem w komorze dymowej.

Szczególnie praktyczny charakter miała wizyta w OSP Sietesz. Ukraińscy goście poznawali wyposażenie przeciwpożarowe i ratownicze, zasady korzystania ze sprzętu, organizację zaopatrzenia wodnego oraz wykorzystanie narzędzi podczas zdarzeń drogowych. Mogli również przymierzyć wyposażenie i aktywnie uczestniczyć w warsztatach.

Ważnym elementem wizyty była prezentacja Młodzieżowej Drużyny Pożarniczej podczas zawodów sportowo-pożarniczych. Zaangażowanie młodych uczestników pokazało, że MDP może być nie tylko formą edukacji, lecz także miejscem nauki odpowiedzialności, współpracy i przygotowania do przyszłej służby w OSP.

Obecność dzieci i młodzieży w remizie była również ważnym przykładem społecznego wymiaru działalności OSP. Remiza w Sieteszy okazała się nie tylko miejscem gotowości ratowniczej, ale także przestrzenią integracji mieszkańców i aktywności kolejnych pokoleń.

Podlasie: lokalna wspólnota jako fundament odporności

Druga wizyta studyjna odbyła się w województwie podlaskim. Program obejmował spotkania w Podlaskim Urzędzie Wojewódzkim, Komendzie Wojewódzkiej PSP w Białymstoku i bazie szkoleniowej PSP w Łapach, a także wizyty w OSP Jurowce, Gminie Korycin i OSP Korycin.

Część instytucjonalna pozwoliła uczestnikom lepiej poznać regionalny system zarządzania kryzysowego, funkcjonowanie systemu powiadamiania ratunkowego oraz zasady dysponowania sił i środków.

Szczególnie dużo praktycznych doświadczeń przyniosły spotkania w Jurowcach i Korycinie.

OSP Jurowce: straż pożarna częścią systemu i lokalnej wspólnoty

Wizyta w OSP Jurowce pokazała, że ochotnicza straż pożarna może jednocześnie pełnić funkcję jednostki ratowniczej, stowarzyszenia społecznego oraz miejsca integracji mieszkańców.

Uczestnicy rozmawiali o funkcjonowaniu jednostki w ramach Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego, wymaganiach dotyczących gotowości operacyjnej, szkoleniu i wyposażeniu, a także o rekrutacji nowych członków, częstotliwości ćwiczeń i udziale OSP w zabezpieczaniu wydarzeń oraz reagowaniu na różnego rodzaju zagrożenia.

Szczególne znaczenie miała obecność wicemarszałka Senatu RP Macieja Żywno, członka Rady Fundacji Solidarności Międzynarodowej i jednocześnie aktywnego druha OSP Jurowce. Dzięki temu rozmowa o ochotniczym pożarnictwie miała zarówno wymiar systemowy, jak i bardzo praktyczny.

Ważnym elementem programu była również wizyta w komorze dymowej w bazie szkoleniowej PSP w Łapach. Uczestnicy poznali zasady szkolenia strażaków pracujących w aparatach ochrony dróg oddechowych oraz wymagania dotyczące ich przygotowania i sprawności.

Korycin: samorząd, OSP i młodzież

W Korycinie uczestnicy spotkali się z przedstawicielami samorządu oraz strażakami ochotnikami. Rozmowy dotyczyły finansowania jednostek, ekwiwalentów, podziału odpowiedzialności oraz roli OSP w lokalnym systemie bezpieczeństwa.

W OSP Korycin zaprezentowano wyposażenie jednostki oraz sprzęt wykorzystywany podczas pożarów i zdarzeń drogowych. Uczestnicy poznali również zasady organizacji zaopatrzenia wodnego, wykorzystania pomp i linii gaśniczych oraz właściwego doboru i pielęgnacji odzieży bojowej.

Korycin pokazał, że również niewielka gmina może budować spójny system lokalnej odporności, łącząc działania samorządu, OSP, edukację młodzieży, aktywność mieszkańców i troskę o lokalne dziedzictwo.

Odporność to nie tylko sprzęt

Ważnym dopełnieniem programu była wizyta w Parku Kulturowym Korycin–Milewszczyzna. Ukraińscy goście poznali fragment polskiej historii, tradycyjną architekturę, dawne rzemiosła oraz dziedzictwo podlaskiej wsi.

To spotkanie pozwoliło spojrzeć na odporność lokalnych społeczności szerzej. Bezpieczeństwo nie opiera się wyłącznie na procedurach, instytucjach i sprzęcie. Budują je również więzi społeczne, lokalna tożsamość, pamięć i zaangażowanie mieszkańców.

Od obserwacji do wdrażania rozwiązań

Każdy dzień obu wizyt kończył się wspólną analizą poznanych rozwiązań. Uczestnicy zastanawiali się, które elementy polskiego modelu można dostosować do warunków ukraińskich, jakie bariery prawne i organizacyjne mogą pojawić się przy tworzeniu OSP oraz jak zapewnić jednostkom możliwość trwałego funkcjonowania w lokalnym systemie bezpieczeństwa.

To właśnie przełożenie zdobytej wiedzy na rozwiązania możliwe do zastosowania w ukraińskich hromadach było jednym z najważniejszych celów wizyt.

Ochotnicze straże pożarne mogą stać się jednym z kluczowych elementów lokalnych systemów bezpieczeństwa w Ukrainie – blisko mieszkańców, silnie zakorzenione w społeczności i gotowe do działania wtedy, gdy pomoc jest najbardziej potrzebna.

Wizyty odbyły się w ramach projektu „Pogromcy Ognia. Wzmacnianie lokalnej odporności poprzez poprawę warunków prawnych i operacyjnych dla ochotniczych straży pożarnych w wojennym i powojennym kontekście Ukrainy”, będącego kontynuacją wieloletnich projektów FSM pod wspólną nazwą Pogromcy Ognia.

Tegoroczna edycja projektu wspiera sześć ukraińskich hromad w tworzeniu jednostek ochotniczych straży pożarnych zgodnie z europejskimi standardami. Obejmuje m.in. szkolenia przyszłych ochotników, wsparcie w przygotowaniu dokumentacji, przeprowadzanie lokalnych ocen ryzyka katastrof, a także granty na rozwój istniejących jednostek i inne działania wzmacniające lokalne systemy bezpieczeństwa.

Odporność zaczyna się lokalnie – od wiedzy, przygotowanych jednostek i ludzi gotowych działać wtedy, gdy inni potrzebują pomocy.

Projekt finansowany z budżetu państwa w ramach polskiej współpracy rozwojowej Ministerstwa Spraw Zagranicznych RP.